Diệt đế là gì?
Đáp: Là Niết Bàn.
Hỏi: Niết Bàn có những tính chất gì?
Đáp: Niết Bàn có những tính chất như:
• Tịch diệt;
• Vắng lặng;
• Chân thường;
• Chân lạc;
• Chân tịnh.
Hỏi: Niết Bàn đối lập với cái gì?
Đáp: Niết Bàn đối lập với các pháp hữu vi.
Pháp hữu vi có những tính chất:
• Sinh diệt;
• Dao động;
• Vô thường;
• Khổ;
• Vô ngã;
• Bất tịnh.
Hỏi: Diệt đế là diệt cái gì?
Đáp:
• Diệt tận các pháp ô nhiễm: Hết tham – sân – si;
• Diệt tận các hành: Hết tạo nghiệp;
• Diệt tận 5 uẩn: Hết tái sinh.
Hỏi: Niết Bàn có mấy loại?
Đáp: Niết Bàn có 2 loại:
• Niết Bàn hữu dư y: Hết nhiễm ô, hết tạo nghiệp nhưng còn 5 uẩn.
• Niết Bàn vô dư y: Đại bát Niết Bàn, diệt tận 5 uẩn.
Hỏi: Tu đến khi nào thì sẽ thấy được Niết Bàn?
Đáp: Khi nào chứng đắc đạo quả:
• Sơ đạo – Sơ quả;
• Nhị đạo – Nhị quả;
• Tam đạo – Tam quả;
• Tứ đạo – Tứ quả;
→ thì sẽ thấy được Niết Bàn.
Hỏi: Người tu chứng Niết Bàn rồi vẫn nguyện ở lại trong sinh tử lâu dài thì có được không?
Đáp: Không.
• Sơ quả: Còn 7 kiếp ở cõi dục giới;
• Nhị quả: Còn 1 kiếp ở cõi dục giới;
• Tam quả: Còn 1 kiếp ở cõi sắc giới;
• Tứ quả: Chấm dứt tái sinh.
Hỏi: Chứng Sơ quả thì diệt được cái gì?
Đáp: Diệt được 3 phiền não:
• Thân kiến;
• Hoài nghi;
• Giới cấm thủ.
Hỏi: Thân kiến là gì?
Đáp: Là dứt được 20 loại tà kiến về thân 5 uẩn, đó là:
• Ta là sắc;
• Sắc là ta;
• Ta ở trong sắc;
• Sắc ở trong ta.
Cũng như vậy với: Thọ; tưởng; hành; thức.
Hỏi: Dứt hoài nghi là gì?
Đáp: Là dứt hoài nghi về hiện hữu hay không hiện hữu:
• Ta có mặt hay không có mặt trong quá khứ?
• Ta có mặt trong quá khứ như thế nào?
• Trước kia ta là ai?
Cũng như vậy với hiện tại và tương lai:
• Dứt hoài nghi về nghiệp và quả của nghiệp ;
• Dứt hoài nghi về ân Đức Phật – Đức Pháp – Đức Tăng;
• Dứt hoài nghi về khổ và con đường thoát khổ.
Hỏi: Giới cấm thủ là gì?
Đáp: Không chấp thủ các pháp tu khổ hạnh sai lầm; không chấp thủ vào các pháp tà kiến như tế lễ, tôn thờ hạ liệt.
Hỏi: Chứng Nhị quả diệt được cái gì?
Đáp: Không diệt thêm được gì, nhưng làm suy yếu những phiền não tham – sân – si.
Hỏi: Tam quả diệt được gì?
Đáp: Tam quả diệt được: tham dục và sân.
Hỏi: Tứ quả diệt được gì?
Đáp: Diệt được ngã mạn và phóng dật (Diệt hết những phiền não nào còn lại).
