Nằm bên hồ Beira giữa thủ đô Colombo, chùa Gangaramaya là một trong những trung tâm Phật giáo nổi tiếng của Sri Lanka. Không chỉ có không gian thờ tự trang nghiêm, ngôi chùa còn gây ấn tượng bởi kiến trúc đa dạng, kho hiện vật phong phú và những hoạt động giáo dục, văn hóa, xã hội gắn bó mật thiết với đời sống người dân.

Chùa Gangaramaya là một trong những trung tâm Phật giáo nổi tiếng của Sri Lanka

Ngôi chùa giữa lòng Colombo

Giữa những con đường đông đúc, cao ốc hiện đại và nhịp sống hối hả của Colombo, Gangaramaya hiện ra như một khoảng lặng đặc biệt. Ngôi chùa tọa lạc gần bờ hồ Beira, được hình thành vào cuối thế kỷ XIX, gắn với Hòa thượng Hikkaduwe Sri Sumangala Nayaka Thera - một học giả và nhân vật có ảnh hưởng trong phong trào chấn hưng Phật giáo Sri Lanka.

Từ một cơ sở tu học ban đầu, Gangaramaya dần phát triển thành trung tâm Phật giáo lớn của thủ đô. Ngày nay, nơi đây đồng thời là chốn thờ tự, tu viện, trung tâm học tập, bảo tàng và địa điểm sinh hoạt văn hóa. Chính sự kết hợp này khiến Gangaramaya khác với nhiều ngôi cổ tự thường chỉ được nhìn như một di tích.

Bước qua cổng chùa, du khách dễ dàng nhận ra sự giao thoa của nhiều phong cách kiến trúc. Những đường nét truyền thống Sri Lanka được đặt cạnh các yếu tố gợi nhớ kiến trúc Thái Lan, Ấn Độ, Myanmar và Trung Hoa. Các pho tượng Phật có kích thước, chất liệu và phong cách tạo hình khác nhau được tôn trí trong nhiều không gian, tạo nên cảm giác vừa trang nghiêm, vừa phong phú.

Hàng trăm pho tượng Phật và bảo tháp tại chùa Gangaramaya, một trong những ngôi chùa Phật giáo nổi tiếng và linh thiêng nhất ở thủ đô Colombo, Sri Lanka.

Nổi bật trong chính điện là tôn tượng Đức Phật với sắc vàng chủ đạo. Chung quanh là những bức phù điêu, tranh kể chuyện Phật giáo cùng nhiều chi tiết trang trí rực rỡ. Không gian không quá rộng nhưng dày đặc hình ảnh và biểu tượng, khiến người mới đến phải đi chậm để quan sát.

Gangaramaya còn lưu giữ nhiều tượng Phật, kinh sách, đồ thờ, tiền cổ, đồng hồ, vật dụng bằng ngà, đá quý và những món quà được Phật tử, khách thập phương dâng tặng qua nhiều thời kỳ. Cách trưng bày có phần dày đặc, đôi khi tạo cảm giác như bước vào một kho ký ức hơn là bảo tàng theo nghĩa hiện đại. Mỗi hiện vật là một lát cắt về lịch sử giao lưu tôn giáo, văn hóa và đời sống của ngôi chùa.

Một hình ảnh thường khiến du khách dừng lại lâu là cây Bồ-đề trong khuôn viên. Dưới bóng cây, người dân địa phương dâng hoa, thắp đèn, tụng kinh hoặc lặng lẽ ngồi yên. Trong Phật giáo Nam truyền, cây Bồ-đề nhắc nhớ nơi Đức Phật thành đạo, vì vậy không gian quanh cây luôn mang ý nghĩa thiêng liêng.

Chư Tăng làm lễ tại cây bồ-đề trong khuôn viên chùa.

Không chỉ là điểm tham quan

Cách chùa không xa là Seema Malaka, một công trình thuộc quần thể Gangaramaya, nằm trên mặt hồ Beira. Không gian này được dùng cho các nghi lễ, sinh hoạt tu học và những giờ phút tĩnh tâm. Ba cụm kiến trúc nổi trên mặt nước, nối với bờ bằng lối đi nhỏ, tạo nên một cảnh quan thanh thoát giữa trung tâm thành phố.

Nếu Gangaramaya chính tự gây ấn tượng bởi số lượng hiện vật và màu sắc kiến trúc phong phú, Seema Malaka lại mang đến cảm giác khoáng đạt. Mặt hồ phản chiếu tượng Phật, hàng cây và đường chân trời Colombo. Buổi sáng sớm hoặc lúc chiều xuống là thời điểm thích hợp để đi chậm quanh khu vực này, cảm nhận sự tương phản giữa tĩnh lặng của không gian tu tập và nhịp đô thị chung quanh.

Chùa cũng được biết đến với lễ hội Navam Maha Perahera, thường diễn ra quanh hồ Beira. Đoàn rước quy tụ các vũ công truyền thống, nghệ nhân trống, người biểu diễn cùng nhiều nghi thức văn hóa Phật giáo. Sự kiện thu hút đông đảo người dân và du khách, trở thành một trong những lễ hội Phật giáo tiêu biểu của Colombo.

Gangaramaya không chỉ chăm lo đời sống tín ngưỡng. Ngôi chùa còn phát triển các hoạt động giáo dục, đào tạo nghề và hỗ trợ cộng đồng. Đây cũng là nơi gìn giữ tri thức Phật học, tổ chức những sự kiện văn hóa và kết nối Phật tử trong nước với cộng đồng quốc tế. Vì vậy, đến thăm Gangaramaya không đơn thuần là ngắm kiến trúc hay chụp ảnh, mà còn là dịp hiểu thêm cách một ngôi chùa hiện diện trong xã hội đương đại.

Ngôi chùa là điểm đến quan trọng của không chỉ khách hành hương, mà còn của chính khách, ngoại giao, nghiên cứu...

Khi vào chùa, khách tham quan nên mặc trang phục kín đáo, bỏ mũ và giày dép trước khu vực thờ tự. Không nên quay lưng hoặc tạo dáng thiếu trang nghiêm trước tượng Phật. Nếu muốn chụp ảnh Tăng sĩ, người đang hành lễ hay những khu vực đặc biệt, du khách nên xin phép trước. Những lưu ý nhỏ ấy thể hiện sự tôn trọng đối với một cơ sở tôn giáo vẫn đang hoạt động hằng ngày.

Một chuyến thăm Gangaramaya có thể kết hợp với Seema Malaka, hồ Beira và một số điểm văn hóa ở trung tâm Colombo. Tuy nhiên, thay vì chỉ lướt qua để ghi lại vài khuôn hình, người đến nên dành thời gian ngồi yên trong chính điện hoặc dưới bóng Bồ-đề.

Giữa một Colombo sôi động, Gangaramaya cho thấy Phật giáo không tách khỏi đời sống. Ngôi chùa vừa giữ gìn truyền thống, vừa tham gia giáo dục và phụng sự xã hội. Rời nơi đây, điều còn lại không chỉ là ấn tượng về những pho tượng hay kho hiện vật, mà còn là cảm giác đã chạm vào một phần đời sống tinh thần bền bỉ của Sri Lanka.

Trần Trung