Ngày 17/4, đoàn công tác của Thư viện Huệ Quang chính thức khởi động đợt sưu khảo tư liệu Phật giáo tại Huế, với thời gian dự kiến kéo dài trong một tháng. Đây là lần thứ ba Thư viện Huệ Quang phối hợp cùng Trung tâm lưu trữ và nghiên cứu Phật giáo Việt Nam tại Huế tổ chức và trực tiếp thực hiện công tác sưu khảo tại vùng đất cố đô – một trung tâm Phật giáo quan trọng của miền Trung, nơi lưu giữ dày đặc các lớp trầm tích văn hóa và lịch sử tôn giáo.
Thượng toạ Thích Minh Chơn – Giám tự Tổ đình Quốc Ân giới thiệu với Hoà thượng Thích Quang Nhuận về tủ kinh sách Hán Nôm lưu tại đây

Điểm bắt đầu của hành trình lần này là Tổ đình Quốc Ân. Buổi sáng ngày 9/4, đoàn đã bắt đầu ngày làm việc chính thức giữa cái nắng oi ả của xứ Huế những ngày này. Trong không gian trầm mặc của chốn Tổ đình, công việc sưu khảo được triển khai một cách thận trọng, vừa là thao tác kỹ thuật, vừa là một sự tiếp cận có ý thức đối với di sản.

Tổ đình Quốc Ân do Thiền sư Nguyên Thiều khai sơn vào cuối thế kỷ XVII, là một trong những tổ đình quan trọng của thiền phái Lâm Tế tại Đàng Trong. Trải qua nhiều biến thiên lịch sử, nơi đây vẫn còn lưu giữ được một số lượng đáng kể kinh sách Hán Nôm, trong đó có những bản được khắc in từ thời Lê Trung Hưng. Những tàng bản này không chỉ có giá trị về mặt văn bản học, mà còn phản ánh sinh hoạt tu học, truyền bá giáo pháp và đời sống Phật giáo qua từng giai đoạn lịch sử.

Chư tôn đức đang xem bộ “Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Thai Tông Hội Nghĩa” được khắc in gần 300 năm, hiện lưu tại Tổ đình Quốc Ân

Theo dự kiến, trong đợt sưu khảo kéo dài một tháng, đoàn sẽ tiếp tục khảo sát, làm việc tại các tổ đình ở Huế như Tổ đình Tây Thiên, Tổ đình Thiền Tôn, v.v. Đây đều là những cơ sở tự viện có bề dày lịch sử, gắn với các dòng thiền và các bậc cao tăng có ảnh hưởng sâu rộng trong tiến trình phát triển của Phật giáo Trung Bộ.

Số hoá tư liệu Hán Nôm

Việc đây là lần thứ ba Thư viện Huệ Quang triển khai sưu khảo tại Huế cho thấy tính liên tục và định hướng lâu dài trong công tác nghiên cứu, bảo tồn tư liệu Phật giáo. Phương pháp sưu khảo vẫn được duy trì nhất quán: tập trung vào các nguồn tư liệu gốc như kinh sách Hán Nôm, mộc bản, liễn đối cổ, long vị tổ, pháp quyển, cùng với việc số hoá hệ thống kiến trúc, tượng thờ, pháp khí và các yếu tố không gian liên quan. Quá trình thực hiện được tiến hành với sự cẩn trọng cao, hạn chế tối đa tác động đến hiện trạng di vật, đồng thời đảm bảo tính chính xác và khả năng đối chiếu trong nghiên cứu về sau.

Không giống những chuyến khảo sát mang tính “lướt qua”, công việc sưu khảo tư liệu của Thư viện Huệ Quang đòi hỏi một nhịp điệu thận trọng, kỹ lưỡng. Bởi mỗi ngôi chùa không chỉ là một thiết chế tôn giáo, mà còn là một “kho lưu trữ sống” của lịch sử – nơi mỗi bản kinh, mỗi tấm mộc bản, mỗi câu liễn đối, mỗi pho tượng đều là một dấu vết của thời gian. Việc sưu khảo, vì vậy, không đơn thuần là thu thập dữ liệu, mà còn là một quá trình đọc lại và phục dựng ký ức văn hóa từ chính những gì còn tồn tại.
Từ Tổ đình Quốc Ân, hành trình sẽ tiếp tục mở rộng đến các tổ đình khác, mỗi nơi là một lớp trầm tích riêng, góp phần tạo nên diện mạo đặc thù của Phật giáo Huế. Trong dòng chảy ấy, công việc của Thư viện Huệ Quang lặng lẽ, bền bỉ kết nối quá khứ với hiện tại, và gìn giữ những giá trị đang dần khuất lấp trong dòng biến thiên của thời gian.

Tin: Anh Quốc
Ảnh: Thư Viện Huệ Quang