Cách thờ Phật đúng và thiết thực nhất
Suốt bao nhiêu năm, từ ngày đọc Nikaya, từ khi biết đến Chánh Pháp tôi đã biết rất rõ con đường mình đi. Và tôi cũng thấm và ngấm rất sâu rằng cúng dường đức Phật bằng chính sự tu tập của mình.
Chúng ta thường nghĩ rằng thờ Phật là phải có bàn thờ trang nghiêm, tượng Phật đẹp, hương hoa, đèn nến và lễ vật đầy đủ. Những điều ấy có thể giúp chúng ta bày tỏ lòng thành kính. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở hình thức thì liệu chúng ta đã thực sự làm theo lời Đức Phật dạy chưa.
Tôi rất tâm đắc với một tinh thần xuyên suốt trong 5 bộ Kinh Nikāya: Cúng dường Đức Phật cao quý nhất chính là thực hành Giáo Pháp mà Ngài đã chỉ dạy.
Trong Kinh Đại Bát Niết-bàn (Mahāparinibbāna Sutta, Trường Bộ Kinh 16), Đức Phật dạy rằng người thực hành đúng Pháp, sống thuận Pháp, hành trì theo Chánh Pháp chính là người tôn kính, đảnh lễ và cúng dường Như Lai một cách cao quý nhất. Điều này thật sâu sắc!
Đức Phật không cần vàng bạc, châu báu hay những lễ vật đắt tiền. Ngài đã vượt qua mọi tham ái, mọi ràng buộc của thế gian. Điều Ngài mong muốn ở những người đệ tử chính là biết sống đạo đức, giữ giới, tu tập tâm và phát triển trí tuệ để từng bước đoạn trừ tham, sân, si.
Thờ Phật không chỉ là cúi đầu trước tượng Phật, mà quan trọng hơn là biết cúi đầu trước Chánh pháp và chuyển hóa chính mình. Một người có thể xây chùa rất lớn, đúc tượng Phật rất đẹp, cúng dường rất nhiều tiền của. Đó có thể là những việc thiện đáng quý nếu xuất phát từ tâm trong sáng. Nhưng nếu người ấy vẫn tham lam, sân hận, nói lời gây tổn thương và làm những việc bất thiện thì khổ đau vẫn còn nguyên đó. Ngược lại, một người sống giản dị, không có điều kiện cúng dường vật chất, nhưng biết giữ năm giới, không sát sinh, không trộm cắp, không tà hạnh, không nói dối, không sử dụng các chất say gây phóng dật; biết sống từ bi, chánh niệm và tỉnh giác thì người ấy đang thực sự đi trên con đường Đức Phật đã chỉ dạy.
Tôi đặc biệt thích thực hành thiền quán, tức thiền minh sát, dựa trên nền tảng Tứ niệm xứ: quán thân, quán thọ, quán tâm và quán pháp.
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Trong Kinh Niệm Xứ (Satipaṭṭhāna Sutta, Trung Bộ Kinh 10), Đức Phật chỉ dạy con đường thiết lập chánh niệm để thanh lọc tâm, vượt qua sầu bi, khổ ưu và hướng đến giải thoát. Và nếu đọc kỹ hiểu đùng thì mỗi ngày, chúng ta có thể dành 20 đến 30 phút ngồi thiền. Ngồi yên, giữ thân ngay thẳng, nhận biết hơi thở vào, hơi thở ra. Khi tâm phóng đi, biết tâm đang phóng đi. Khi có cảm thọ dễ chịu hay khó chịu, biết rõ cảm thọ ấy. Khi sân khởi lên, biết sân đang có mặt. Khi sân lắng xuống, cũng biết rõ.
Không cần cầu xin điều gì. Không cần mong chờ phép màu nào. Chúng ta cứ nhớ kỹ và nhắc mình như thế. Chỉ cần tinh tấn thực hành, với chánh niệm và tỉnh giác. Cứ thực hành đều là cách cúng Phật, tôn thờ Phật thiết thực nhất.
Qua sự thực hành lời Phật dạy trong Nikaya, chúng ta rèn luyện được tính kiên trì, sự kham nhẫn, khả năng nhận biết chính mình. Khi có đủ điều kiện và tu tập đúng phương pháp, trí tuệ có thể phát triển nhờ thấy rõ tính vô thường, khổ và vô ngã của các pháp. Đó là cách vun bồi những phẩm chất tốt đẹp, những Ba-la-mật (Pāramī), tạo duyên lành trên con đường tu học và giải thoát.
Tuy nhiên, thiền không chỉ có trên bồ đoàn. Thiền còn là từng phút giây sống có chánh niệm. Khi ăn, biết mình đang ăn. Khi đi, biết mình đang đi. Khi nói, biết lời nói của mình có làm người khác đau khổ hay không. Khi giận, biết mình đang giận để không vội vàng hành động theo cơn giận. Đặc biệt, khi có ai làm mình khó chịu, nếu biết dừng lại, không nói lời ác, không nuôi dưỡng hận thù, ấy chính là lúc chúng ta đang thực hành lời Phật dạy giữa đời thường.
Tôi nghĩ rằng chùa chiền, tịnh xá và thiền viện có ý nghĩa rất lớn khi trở thành những nơi giúp con người học Pháp, giữ giới, thực hành thiền định, phát triển trí tuệ và nuôi dưỡng lòng từ bi. Việc xây dựng, gìn giữ những nơi ấy là đáng quý, nhưng giá trị sâu xa phải nằm ở sự tu học và chuyển hóa con người. Chúng ta có thể đảnh lễ Đức Phật ba lạy với tất cả lòng cung kính. Có thể dâng một bông hoa, thắp một ngọn đèn, cúng dường những vật phẩm thanh tịnh. Nhưng xin đừng quên rằng điều quan trọng hơn cả là những gì chúng ta làm sau khi rời bàn thờ Phật.
Hôm nay, ta có bớt tham một chút không. Ta có bớt sân một chút không. Ta có bớt si mê một chút không. Ta có sống tử tế hơn với cha mẹ, vợ chồng, con cái, đồng nghiệp và những người xung quanh không. Ta có biết thương yêu và không làm tổn hại đến các loài chúng sinh không. Nếu mỗi ngày chúng ta bớt đi một chút tham, sân, si và tăng thêm một chút giới, định, tuệ thì đó chính là những bước tiến thiết thực trên con đường học Phật. Và khi làm được những việc thiện lành, chúng ta có thể khởi tâm hồi hướng công đức đến cha mẹ, tổ tiên, người thân đã qua đời và tất cả chúng sinh, với lòng biết ơn và tâm từ rộng lớn.
Tôi mong rằng mỗi người Phật tử chúng ta, dù theo truyền thống Nam tông hay Bắc tông, đều dành nhiều thời gian hơn cho việc học và thực hành lời Phật dạy. Đừng chỉ thờ Phật bằng hương hoa. Hãy thờ Phật bằng giới hạnh. Đừng chỉ kính Phật bằng lời tụng niệm. Hãy kính Phật bằng chánh niệm và tỉnh giác. Đừng chỉ tìm Phật ở chùa chiền, tượng thờ. Hãy học theo Đức Phật bằng cách chuyển hóa tham, sân, si ngay trong cuộc sống hằng ngày. Bởi suy cho cùng, Đức Phật đã chỉ đường. Còn đi trên con đường ấy là trách nhiệm của mỗi chúng ta.
Và có lẽ, món quà đẹp nhất mà một người đệ tử có thể dâng lên Đức Thế Tôn chính là một đời sống ngày càng trong sạch hơn nơi thân, khẩu, ý; một trái tim ngày càng nhiều từ bi hơn và một trí tuệ ngày càng sáng suốt hơn. Đó mới là cách thờ Phật thiết thực, ý nghĩa và cao quý biết bao!











