Tác phẩm hoạt hình stop-motion mới nhất của bộ đôi đạo diễn Chris Lavis và Maciek Szczerbowski “The Girl Who Cried Pearls” đã mang về tượng vàng Oscars lần thứ 98: Phim ngắn xuất sắc nhất. Một kiệt tác ngắn - thời lượng của cuốn phim chỉ dài hơn 17 phút, nhưng mất hơn 5 năm thực hiện, đã gợi cho người xem nhiều nỗi suy tư.

Bộ phim hoạt hình ngắn này là sự kết hợp giữa những con rối được chế tác thủ công tỉ mỉ, lời dẫn chuyện đầy lôi cuốn của Colm Feore và nhạc nền ám ảnh của Patrick Watson, The Girl Who Cried Pearls (tạm dịch Cô gái khóc ra ngọc trai) là một câu chuyện ngụ ngôn vượt thời gian về lòng tham, sự lừa dối và niềm tin.

Chuyện phim bắt đầu bằng cảnh người ông đã kể lại câu chuyện về cách mình có được viên ngọc trai cho cháu gái của mình nghe. Rằng đầu thế kỷ 20 ở Montreal, Canada, một cậu bé nghèo sống gần bến cảng, ở tạm trong một căn phòng bỏ hoang bên cạnh một căn hộ của một gia đình nhỏ, nơi có một cô gái luôn bị mẹ kế độc ác ngược đãi. Mang trong mình nỗi đau sâu kín đến mức mỗi khi cô gái khóc, những giọt nước mắt hóa thành ngọc trai, nhưng cô không quan tâm đó là gì, luôn đem vứt bỏ chúng. Chàng trai tìm được những viên ngọc trai và mang chúng đến tiệm cầm đồ, người chủ tiệm mang chúng đến thợ kim hoàn và ông này thừa nhận rằng chưa bao giờ thấy viên ngọc trai nào tương tự.

Chàng trai vô gia cư khi tình cờ phát hiện ra bí mật của cô gái mình thầm yêu, luôn muốn thấy cô vui. Nhưng như vậy thì cô lại không khóc nữa! Lòng chàng giằng xé giữa tình yêu và tiền bạc. Như nhiều người ở vào hoàn cảnh của mình, chàng trai chọn ngọc trai, chọn bán đi nỗi đau (của người anh yêu), biến thành hàng hóa câu chuyện riêng tư của cô gái và của mình, để đổi lấy một đời sống vật chất dễ thở hơn.

Gom đủ tiền, chàng trai chuẩn bị lên đường đi Paris với khát vọng đổi đời thì nghe thấy tiếng cô gái khóc suốt đêm vì người cha vừa qua đời. Ngày hôm sau, căn hộ của cô trống không, gia đình đã chuyển đi. Chàng trai tìm thấy hàng trăm viên ngọc trai và mang chúng đến tiệm cầm đồ. Chủ tiệm đã bán tòa nhà của mình cho người thợ kim hoàn để có đủ tiền mua số ngọc trai ấy. Khi chàng trai đi rồi, người thợ kim hoàn chứng kiến ​​một thùng hàng bị vỡ trong bến cảng, có hàng ngàn viên tròn rơi ra, giống hệt những viên ngọc trai của cậu bé. Ông hỏi về nguồn gốc của chúng, người thủy thủ cho biết chúng là hàng nhập khẩu mới từ Nhật Bản.

Bộ phim như là một ngụ ngôn về một thế giới chúng ta đang sống, một thời đại mà mọi thứ đều có thể bị định giá: sắc đẹp, tình yêu, nỗi đau buồn, những câu chuyện riêng tư... Tất cả những thứ thuộc về tinh thần và cảm xúc đó đều có thể được quy ra tiền bạc, trở thành hàng hóa. Cảm xúc chân thật là thứ quý giá, nhưng nếu đặt sai người, nó sẽ trở thành “tài nguyên” của người khác tận dụng.

Khi nhận ra giá trị của ngọc trai, lòng tham của chàng trai bắt đầu vượt khỏi kiểm soát, buộc phải đứng trước hai lựa chọn: bảo vệ tình yêu thuần khiết hay chạy theo triển vọng về sự giàu sang phú quý bằng cách lợi dụng người khác. Số tiền nó mang lại mở ra cho đời anh một lối thoát, nhưng sự lựa chọn đó cũng có thể hủy hoại linh hồn mình.

Khi đứng trước món hàng ngọc trai giá hời, người chủ tiệm cầm đồ mưu mô xấu tính, từng ăn hiếp và luôn mua ngọc trai của chàng trai với giá rẻ mạt, tưởng là vớ bở trong phi vụ mua bán cuối cùng, rốt cuộc vẫn bị lòng tham làm mờ mắt.

Cái kết phim khiến người ta không dừng lại ngay dòng suy nghĩ. Câu chuyện được dẫn dắt qua lời kể của nhân vật nam chính - ông nội khi về già dành cho cô cháu gái của mình, tựa như một lời tự thú đầy chiêm nghiệm về tình yêu, lòng tham.

Cái hay của bộ phim nằm ở sự tôn trọng tuyệt đối dành cho khán giả: đạo diễn không cố nhồi nhét bất kỳ thông điệp giáo điều nào, mà để mỗi người xem tự định đoạt kết cục và tìm thấy ý nghĩa riêng cho chính mình.

Điều gì sẽ xảy ra với đời sống đạo đức và tinh thần của con người khi họ sẵn lòng, tự nguyện đánh đổi những điều quý giá, để theo đuổi một đời sống vật chất đủ đầy hơn? Khi nỗi đau bị vật chất hóa, con người không còn nhìn thấy nhau mà chỉ nhìn thấy những món hời. Thứ được trân trọng cuối cùng không phải là con người, mà là những món đồ được đúc kết từ chính sự thống khổ của họ.

Giá trị của một con người nằm ở linh hồn hay ở những thứ lợi ích vật chất họ có thể tạo ra? Những thử thách của nhân vật trong phim, không hề khó gặp đâu đó ngoài đời. Hẳn là bạn, là tôi, có thể có câu chuyện không như phim, nhưng cũng có lúc đứng trước những cám dỗ vật chất tinh vi mà lắm khi suýt nữa không nhận ra lằn ranh mong manh giữa lòng tham và sự tin yêu.

Điều quan trọng không phải là bạn cảm thấy gì, mà là bạn làm gì khi bị cám dỗ.

Lê Minh Hạ