Trưởng lão HT.Thích Thiện Nhơn phát biểu định hướng.

Định hướng được Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN), nêu tại hội thảo khoa học “Giáo hội Phật giáo Việt Nam (1981-2026): 45 năm thành tựu và định hướng phát triển trong kỷ nguyên mới”, ngày 4/10 tại Pháp viện Minh Đăng Quang (TP.HCM).

Hội thảo do Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tổ chức, nhìn lại chặng đường 45 năm hình thành và phát triển của GHPGVN, đồng thời đề xuất các định hướng cho giai đoạn mới. Sự kiện cũng nhằm chuẩn bị cơ sở học thuật hướng đến Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031, dự kiến diễn ra ngày 7/11.

TT.Thích Nhật Từ, Phó Viện trưởng Viện NCPHVN báo cáo.

Theo Thượng tọa Thích Nhật Từ, Ban tổ chức đã chọn 314 tham luận để đưa vào 6 diễn đàn học thuật lớn và 15 diễn đàn chuyên đề. Các nghiên cứu tập trung vào lịch sử, mô hình tổ chức Giáo hội, giáo dục và đào tạo Tăng Ni, hoằng pháp, văn hóa, an sinh xã hội, hội nhập quốc tế và những vấn đề đặt ra trong bối cảnh chuyển đổi số.

Phát biểu tại hội thảo, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn cho rằng các tham luận không nên chỉ dừng lại trong kỷ yếu mà cần được chắt lọc thành những đề xuất phục vụ hoạt động Phật sự, hoàn thiện tổ chức và xây dựng định hướng phát triển Giáo hội đến năm 2045.

Quang cảnh hội thảo.

Tinh gọn nhưng phải tăng trách nhiệm

Theo Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, cùng với việc sắp xếp đơn vị hành chính của đất nước còn 34 tỉnh, thành phố, GHPGVN đứng trước yêu cầu kiện toàn tổ chức tương ứng. Quá trình này không đơn thuần là thay đổi địa giới hay tên gọi cơ quan, mà cần trở thành cơ hội nâng năng lực quản trị, phân định trách nhiệm và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

“Tinh gọn tổ chức chỉ thực sự có ý nghĩa khi công việc Phật sự được giải quyết tốt hơn. Sáp nhập địa bàn thực sự có ý nghĩa khi sự phối hợp được thông suốt hơn. Giảm đầu mối phải đi cùng với tăng trách nhiệm”, Trưởng lão Hòa thượng nói.

Việc kiện toàn nhân sự, theo người đứng đầu Hội đồng Trị sự, phải đặt sự đoàn kết, hòa hợp Tăng-già làm nguyên tắc quan trọng; đồng thời quy tụ người có năng lực, phát huy sở trường, tôn trọng truyền thống hệ phái và đặc thù từng địa phương. Bộ máy sau sắp xếp cần tránh tình trạng tinh gọn về hình thức nhưng công việc vẫn nặng thủ tục, hành chính.

Một trọng tâm khác là đào tạo thế hệ Tăng Ni kế thừa. Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn cho rằng nhân sự Phật giáo trong kỷ nguyên mới trước hết phải vững vàng trên nền tảng Giới - Định - Tuệ, giữ đời sống phạm hạnh và có kiến thức Phật học, đồng thời đủ khả năng tiếp cận những vấn đề của xã hội đương đại.

Bên cạnh ngoại ngữ, công nghệ và phương pháp nghiên cứu, Giáo hội định hướng tăng liên kết giữa bốn Học viện Phật giáo Việt Nam, các trường Trung cấp Phật học, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam và hệ thống tự viện. Dịch thuật kinh điển, số hóa di sản và phát hiện, bồi dưỡng nhân sự trẻ được xác định là những công việc mang tính chiến lược lâu dài.

Hoà thượng Thích Giác Toàn – Phó Chủ tịch HĐTS, Viện trưởng VNCPHVN, Trưởng Ban tổ chức phát biểu khai mạc Hội thảo.

Công nghệ đổi mới, con người vẫn là trung tâm

Hoằng pháp trong bối cảnh mới cũng được đặt trong mối quan hệ với những vấn đề thực tế của đời sống. Theo định hướng được nêu tại hội thảo, hoạt động Phật giáo cần góp phần chia sẻ áp lực xã hội, bồi đắp đạo đức gia đình, bảo vệ môi trường và đưa tinh thần từ bi vào những hoạt động cụ thể.

Trong hội nhập quốc tế, GHPGVN đặt mục tiêu chuyển từ “tham dự, hiện diện” sang chủ động đóng góp tại các diễn đàn về hòa bình, giáo dục, văn hóa và phát triển bền vững, đồng thời gìn giữ bản sắc và truyền thống nhập thế của Phật giáo Việt Nam.

Nhìn lại dấu mốc thống nhất Phật giáo Việt Nam năm 1981 tại chùa Quán Sứ, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn cho rằng 45 năm qua đã tạo nền tảng để Giáo hội bước vào giai đoạn phát triển mới. Đổi mới, theo Hòa thượng, không đồng nghĩa phủ nhận những giá trị đã được xây dựng.

“Cơ cấu có thể thay đổi, nhưng tinh thần hòa hợp không được thay đổi. Phương thức quản trị có thể đổi mới, nhưng giới luật và kỷ cương phải được giữ gìn. Công nghệ có thể ngày càng hiện đại, nhưng con người phải luôn là trung tâm”, ngài nói.

Ông Vũ Hoài Bắc phát biểu.

Ông Vũ Hoài Bắc, Trưởng Ban Tôn giáo Chính phủ, cùng chư tôn đức Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự, các nhà nghiên cứu và học giả tham dự hội thảo.

Ban tổ chức kỳ vọng kết quả nghiên cứu và những đề xuất tại sự kiện sẽ tiếp tục được chắt lọc, chuyển thành chương trình hành động trong nhiệm kỳ X, tạo nền tảng để GHPGVN hướng đến tầm nhìn năm 2045.

Phát biểu khai mạc, Hòa thượng Thích Giác Toàn, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, nhìn nhận dấu mốc 45 năm là dịp để Giáo hội soi lại một chặng đường đã qua, từ đó nhận diện những yêu cầu mới đặt ra trong quá trình phát triển.

Theo Hòa thượng, sự ra đời của Giáo hội Phật giáo Việt Nam năm 1981 là kết quả của một quá trình vận động lâu dài nhằm quy tụ các tổ chức, hệ phái Phật giáo trong một mái nhà chung. Tiến trình ấy đi qua nhiều dấu mốc, từ hoạt động của Ban Liên lạc Phật giáo yêu nước TP.HCM, sự thành lập Ban Vận động Thống nhất Phật giáo Việt Nam năm 1980 đến Đại hội đại biểu thống nhất Phật giáo Việt Nam tại chùa Quán Sứ, Hà Nội ngày 7/11/1981.

Từ nền tảng thống nhất đó, sau 45 năm, Giáo hội đã từng bước củng cố tổ chức, mở rộng các hoạt động Phật sự và thích ứng với những chuyển biến của đất nước. Tuy nhiên, theo Hòa thượng Thích Giác Toàn, nhìn lại quá khứ không chỉ để ghi nhận thành tựu mà quan trọng hơn là rút ra những kinh nghiệm, nhận diện hạn chế và tìm hướng đi phù hợp cho giai đoạn tiếp theo.

Hòa thượng kỳ vọng các nghiên cứu, trao đổi tại hội thảo sẽ vượt khỏi phạm vi học thuật, trở thành những gợi ý có khả năng ứng dụng vào thực tiễn tổ chức và hoạt động Phật sự. Qua đó, Giáo hội có thêm cơ sở để bước vào chặng đường mới với sự chủ động, tỉnh táo và vững vàng trước những thay đổi nhanh chóng của xã hội.

“Mong rằng trí tuệ được chia sẻ hôm nay sẽ góp phần để GHPGVN bước vào chặng đường mới với tâm thế định tĩnh, sáng suốt và vững vàng”, Hòa thượng Thích Giác Toàn nói.

Ông Vũ Hoài Bắc tặng lẵng hoa chúc mừng đến Hòa thượng Trưởng BTC.TT.Thích Trí Chơn dẫn chương trình.Hoà thượng Thích Gia Quang, Phó Chủ tịch HĐTS, Trưởng ban TT-TT T.Ư trình bày tham luận “Phật giáo Việt Nam đồng hành cùng dân tộc: Trên lĩnh vực văn hóa và an sinh xã hội”.Hoà thượng Thích Huệ Thông, Phó Chủ tịch HĐTS trình bày tham luận “Lịch sử thống nhất và mô hình tổ chức của Giáo hội Phật giáo Việt Nam (1981-2026)”.Nguồn ảnh: chutichghpgvn