Ngày 4/10/2026. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật! Kính bạch chư Tôn đức Tăng Ni hiện tọa đạo tràng. Kính thưa quý vị đại biểu, quý vị khách quý, đại diện cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các ban, ngành, đoàn thể thôn cát. Kính thưa các bậc cao niên, Ban quản lý di tích, Ban khánh tiết, quý Phật tử, các nhà hảo tâm, cùng toàn thể nhân dân và những người con quê hương Cát Hậu đang có mặt trong buổi lễ hôm nay!

Hôm nay, trong niềm hoan hỷ, trong tình đoàn kết và với tấm lòng cùng hướng về cội nguồn, chúng ta hội tụ về đây tham dự Lễ động thổ xây dựng, trùng tu lại Tam bảo và Đình làng Cát Hậu, xã Gia Phúc.thay mặt cho chư tăng tổ chình chùa duyên khánh, xin kính chúc chư tôn đức tăng ni, quý đại biểu khách quý, nhân dân, tín đồ phật tử thập phương xa gần, hiện diện tại buổi lễ, thân cung tráng kiện, mệnh vị duyên trường, chúc buổi lễ thành công viên mãn Đây không chỉ là ngày khởi công một công trình. Tôi nghĩ rằng, đây còn là ngày mà quá khứ, hiện tại và tương lai của quê hương Cát Hậu cùng gặp nhau dưới một mái đình, một mái chùa. Bởi vậy, trước khi nói về những viên gạch chúng ta sắp đặt xuống hôm nay, tôi muốn cùng quý vị trở về với một câu chuyện xa xưa hơn: Chùa có từ bao giờ? Đình có từ đâu? Và vì sao trong tâm thức của người Việt, mái đình và mái chùa lại thân thương đến thế?

TỪ NHỮNG TINH XÁ ĐẦU TIÊN CỦA PHẬT GIÁO

Kính thưa quý vị! Cách đây hơn 2.600 năm, khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni còn tại thế ở Ấn Độ, Tăng đoàn ban đầu đã có những ngôi chùa nguy nga như chúng ta thấy ngày nay. Đức Phật cùng chư Tăng sống đời du hành, đi từ nơi này đến nơi khác để giáo hóa nhân sinh. Đến mùa mưa, chư Tăng dừng chân an cư, chuyên tâm tu học. Một trong những tinh xá nổi tiếng và sớm nhất được dâng cúng Đức Phật cùng Tăng đoàn là Trúc Lâm Tịnh xá – Veḷuvana, tại thành Vương Xá.do Vua Tần-bà-sa-la – đã phát tâm dâng khu vườn Trúc Lâm làm nơi Đức Phật và chư Tăng cư trú, tu hành và thuyết pháp. Sau đó, Trưởng giả Cấp Cô Độc tu đạt trưởng giả – đã mua khu vườn của Thái tử Kỳ Đà, kiến lập Kỳ Viên Tịnh xá , cúng dường Đức Phật và Tăng đoàn. Như vậy, ngay từ buổi đầu, người ta dựng nơi tu hành không phải để phô trương một công trình, mà để có một nơi con người tìm về với sự tỉnh thức; người đau khổ tìm thấy sự an ủi; người lầm đường biết quay lại nẻo thiện; người có trí tiếp tục mở mang trí tuệ. Khi Phật giáo truyền đến Việt Nam, những cơ sở tu hành ấy dần hòa mình vào đời sống của dân tộc và trở thành ngôi chùa Việt. Người Việt có một cách gọi rất giản dị: “Đi chùa.” Chỉ hai tiếng thôi, nhưng chứa trong đó biết bao tình cảm. Người vui đến chùa để tạ ơn. Người buồn đến chùa để tìm sự thanh thản. Người già đến chùa gửi một niềm an tịnh. Người trẻ đến chùa học một chữ Thiện. Người có lỗi đến chùa mong biết quay đầu. Và có những người đi xa hàng chục năm, khi trở về quê, nghe một tiếng chuông chùa giữa chiều hôm, bỗng thấy tuổi thơ và quê mẹ trở về nguyên vẹn trong lòng. Bởi thế mới có câu: “Mái chùa che chở hồn dân tộc, Nếp sống muôn đời của tổ tông.”

CÒN ĐÌNH LÀNG – ĐÓ LÀ NGÔI NHÀ CHUNG CỦA QUÊ HƯƠNG

Nếu chùa nuôi dưỡng đời sống tâm linh thì đình làng lại gắn với đời sống cộng đồng của người Việt. Đình là nơi thờ Thành hoàng, tưởng nhớ những bậc tiền nhân có công với nước, với dân, với việc khai khẩn, dựng làng và bảo hộ quê hương. Nhưng đình không chỉ là nơi thờ tự. Ngày xưa, việc lớn của làng bàn ở đình. Hương ước của làng được gìn giữ ở đình. Ngày hội của làng mở tại đình. Người dân gặp nhau ở đình. Bao vui buồn, bao thăng trầm của một làng quê đều ít nhiều in dấu dưới mái đình. Vì thế có thể nói: Chùa giữ đạo. Đình giữ làng. Chùa dạy lòng từ bi. Đình nhắc nghĩa đồng bào. Chùa hướng con người về điều thiện. Đình đưa con người trở về với nguồn cội. Hai thiết chế có nguồn gốc và chức năng khác nhau, nhưng qua hàng trăm năm đã cùng hòa vào không gian văn hóa Việt Nam, trở thành những biểu tượng thân thuộc của quê hương.

MỘT MÁI ĐÌNH – MỘT MÁI CHÙA – MỘT HỒN QUÊ

Kính thưa quý vị! Hãy thử hình dung một làng quê Việt Nam thuở trước: Có cây đa. Có giếng nước. Có sân đình. Có mái chùa thấp thoáng sau hàng cây. Ngày hội làng, tiếng trống đình vang lên. Chiều buông, tiếng chuông chùa ngân xuống. Một người con của làng có thể đi xa mười năm, hai mươi năm, thậm chí cả một đời. Nhưng đến ngày trở về, chỉ cần nhìn thấy mái đình, nghe lại tiếng chuông chùa, lòng bỗng rung lên: Quê mình đây rồi! Bởi đình và chùa đâu chỉ được dựng bằng gạch, bằng gỗ, bằng ngói, bằng đá. Trong đó còn có mồ hôi của cha ông, ký ức của làng quê, niềm tin của bao thế hệ và tình cảm của những người con đối với nơi mình sinh ra. Có những người đã từng bước qua sân đình này mà hôm nay không còn nữa. Có những người từng chắp tay dưới mái chùa này mà nay đã trở về với tổ tiên. Người có thể đi. Một thế hệ có thể qua. Nhưng nếu đình còn, chùa còn, thì mạch nguồn của làng vẫn còn. Vì vậy, hôm nay chúng ta động thổ xây dựng, trùng tu Tam bảo và Đình làng Cát Hậu, nhìn bên ngoài là xây dựng một công trình. Nhưng nhìn sâu hơn, chúng ta đang làm một việc rất thiêng liêng: Giữ lại ký ức cho quê hương. Giữ lại nơi trở về cho con cháu. Và nối một nhịp cầu từ cha ông ngày xưa đến những thế hệ Cát Hậu ngày mai.

TỪ CÁT HẬU XƯA ĐẾN GIA PHÚC HÔM NAY

Chùa Cát Hậu trước đây thuộc thôn Cát Hậu, xã Hồng Hưng, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương. Năm 2007, ngôi chùa đã được trùng tu. Ngày 11 tháng 11 năm 2021, Đại đức Thích Đồng Anh được quyết định bổ nhiệm về trụ trì, tiếp nối việc chăm lo Tam bảo, hướng dẫn Phật tử tu học và cùng nhân dân gìn giữ đời sống văn hóa, tín ngưỡng của quê hương. Trong những năm qua, cùng với nhân dân và Phật tử, Đại đức trụ trì đã từng bước chăm lo cảnh chùa và thực hiện nhiều Phật sự, trong đó có việc đúc Đại hồng chung. Từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, sau khi thực hiện việc sắp xếp đơn vị hành chính, Cát Hậu thuộc xã Gia Phúc. Địa giới có thể đổi. Tên gọi hành chính có thể đổi. Nhưng quê hương thì không đổi. Dù gọi là Hồng Hưng của ngày hôm qua hay Gia Phúc của hôm nay, thì Cát Hậu vẫn là Cát Hậu trong trái tim những người được sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này. Và hôm nay, lịch sử của đình và chùa Cát Hậu lại được mở sang một trang mới. Theo dự kiến, công trình được kiến thiết với hai tầng, bố trí không gian Tam bảo và đình làng, tổng diện tích sàn gần 700 mét vuông, kinh phí dự kiến khoảng 10 tỷ đồng. Địa phương có khoảng 240 hộ dân. Đối với một cộng đồng như Cát Hậu, 10 tỷ đồng là một con số rất lớn. Nhưng tôi vẫn tin một điều: Tiền bạc có thể tính bằng con số, còn sức mạnh của lòng người thì không thể cân đong. Nếu hơn 240 hộ dân đồng lòng; nếu những người con Cát Hậu đang công tác, sinh sống, lập nghiệp ở mọi miền cùng nhớ về quê cha đất tổ; nếu quý Phật tử, các doanh nghiệp, nhà hảo tâm gần xa cùng chung tay; thì việc khó rồi sẽ thành, việc lớn rồi sẽ nên. Người có của góp của. Người có công góp công. Người có trí góp trí. Người có sức góp sức. Người chưa có điều kiện vật chất thì góp một lời động viên, một ngày công, một lời giới thiệu, thậm chí chỉ cần góp một tấm lòng hướng thiện. Bởi trong đạo Phật: Công đức không được đo bằng số tiền lớn hay nhỏ. Công đức trước hết được đo bằng cái tâm khi mình phát nguyện. Một viên gạch nhỏ nhưng được đặt xuống bằng tấm lòng thành thì viên gạch ấy cũng có công đức. Một đồng tiền nhỏ , được dâng lên bằng niềm kính tín thì đồng tiền ấy cũng đáng quý. Và khi hàng trăm tấm lòng nhỏ cùng hội tụ, sẽ làm nên một công trình lớn.

XÂY TAM BẢO – DỰNG ĐÌNH LÀNG – VÀ XÂY CẢ LÒNG NGƯỜI Kính thưa quý vị! Hôm nay chúng ta động thổ. Ngày mai những viên gạch đầu tiên sẽ được đặt xuống. Rồi những cây cột sẽ được dựng lên. Những tầng mái sẽ dần hiện ra. Nhưng tôi mong rằng, song song với công trình bên ngoài, mỗi chúng ta cũng hãy xây một công trình trong chính lòng mình. Xây Tam bảo – hãy xây thêm lòng từ bi. Dựng đình làng – hãy dựng thêm nghĩa đồng bào. Đúc chuông – hãy đánh thức tiếng chuông tỉnh thức trong tâm mình. Thờ Phật – hãy học lấy hạnh của Phật. Thờ Thành hoàng, nhớ tiền nhân – hãy sống sao cho xứng đáng với người đi trước. Một ngôi chùa đẹp chưa phải là tất cả. Một ngôi đình lớn cũng chưa phải là tất cả. Nếu chùa đẹp hơn mà con người biết thương nhau hơn; nếu đình khang trang hơn mà làng xóm đoàn kết hơn; nếu tiếng chuông ngân xa hơn mà lòng người bớt tham, bớt giận, bớt hơn thua; nếu con cháu biết kính trên nhường dưới, người già được kính trọng, người khó khăn được sẻ chia — thì đó mới là công trình đẹp nhất. Đó mới là sự trùng tu viên mãn nhất. Cho nên hôm nay tôi muốn gửi lại với nhân dân Cát Hậu hai câu: Xây chùa không chỉ xây bằng gạch đá, mà phải xây bằng lòng người. Dựng đình không chỉ dựng bằng cột kèo, mà phải dựng bằng nghĩa tình quê hương.

ĐỂ MAI SAU CON CHÁU CÒN BIẾT ĐÂY LÀ QUÊ MÌNH Kính thưa quý vị! Một trăm năm nữa, có lẽ không còn ai trong chúng ta hôm nay hiện diện ở đây. Nhưng nếu công trình được xây dựng bằng cái tâm của thế hệ hôm nay, thì mái chùa vẫn còn đó. Mái đình vẫn còn đó. Tiếng chuông vẫn còn đó. Và biết đâu một ngày nào đó, một người con Cát Hậu đang sinh sống rất xa đưa con, đưa cháu mình trở về. Đứa trẻ nhìn lên mái đình, nhìn sang mái chùa rồi hỏi: “Ông ơi, bà ơi, ai xây ngôi đình, ngôi chùa này?” Khi ấy, chúng ta không nhất thiết phải để lại tên của riêng một người. Chỉ cần con cháu biết rằng: “Đây là công trình do cha ông của con cùng nhau xây dựng. Một thế hệ người Cát Hậu đã đồng lòng làm nên để trao lại cho con cháu.” Tôi nghĩ, chỉ cần được như vậy thôi, tất cả những công sức chúng ta bỏ ra hôm nay đã không uổng phí. Và đó chính là điều đẹp nhất của lễ động thổ này: Chúng ta không chỉ xây công trình cho hôm nay. Chúng ta đang để lại một nơi trở về cho những thế hệ chưa sinh ra.

LỜI TRI ÂN VÀ CẦU NGUYỆN Nhân dịp này, tôi xin tán thán tinh thần phụng sự Tam bảo và quê hương của Đại đức Thích Đồng Anh. Xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm, tạo điều kiện của cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các ban, ngành, đoàn thể.xã và thôn Xin tri ân các bậc cao niên, Ban quản lý di tích, Ban kiến thiết, Ban khánh tiết; quý Phật tử, các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm; toàn thể nhân dân và những người con quê hương Cát Hậu dù đang ở quê nhà hay nơi xa đã và đang hướng tâm về công trình. Tôi cũng mong trong suốt quá trình xây dựng, mọi công việc đều được thực hiện đúng quy định, an toàn, chất lượng, tiết kiệm, công khai và minh bạch, để mỗi tấm lòng phát tâm đều được trân trọng, mỗi đồng công đức đều được sử dụng đúng với tâm nguyện của người đóng góp. Nguyện cầu hồng ân Tam bảo gia hộ, chư vị Hộ pháp thiện thần chứng minh, để công trình trùng tu Tam bảo và Đình làng Cát Hậu: Động thổ đại cát, Kiến tạo hanh thông, Nhân duyên hội đủ, Công quả viên thành. Nguyện cầu quốc thái dân an, phong điều vũ thuận, đạo pháp trường tồn, quê hương hưng thịnh. Nguyện cho Cát Hậu – Gia Phúc ngày càng văn minh, giàu đẹp; nhân dân đoàn kết; gia đình hòa thuận; người người bình an. Nguyện cho những người đã phát tâm xây dựng công trình này được phúc tuệ tăng long, gia đình an lạc, sở cầu như nguyện. Nguyện tưởng nhớ và tri ân các bậc tiền nhân, những người có công khai cơ lập ấp, dựng đình, tạo tự, xây dựng và bảo vệ quê hương qua các thời kỳ. Và nguyện cho công đức chúng ta tạo dựng hôm nay không chỉ hiện hữu trong một đời người, mà còn được tiếp nối qua nhiều thế hệ. Để một ngày không xa, trên mảnh đất Cát Hậu thân thương này: Mái đình sum họp cháu con, Cửa thiền rộng mở tiếng chuông ngân dài. Đình lưu nghĩa tổ muôn đời, Chùa truyền đạo Phật sáng ngời nhân tâm. Kính chúc chư Tôn đức pháp thể khinh an, tuệ đăng thường chiếu, Phật sự viên thành.

Kính chúc quý vị đại biểu, quý vị khách quý, quý Phật tử, các nhà hảo tâm cùng toàn thể nhân dân, phật tử thập phương xa gần, thân tâm an lạc, gia đình hạnh phúc, vạn sự cát tường.

Và xin kính chúc công trình Tam bảo và Đình làng Cát Hậu: Khởi công thuận lợi – kiến tạo hanh thông – sớm ngày viên mãn – lưu dấu muôn đời. Nam mô Công Đức Lâm Bồ Tát Ma Ha Tát!